عثمان : خليفه خدا و فرمانروايى بنى عبد شمس خلافت عثمان پس از دوازده سال ، بر اثر شورش و قتل فجيع خليفه به پايان رسيد . اعتراضات عليه اعمال مستبدّانه او ، بنا به معيارهاى آن زمان اساسى و گسترده بود . در منابع تاريخى اشتباهاتى ( احداث ) كه او بدانها متهم بود بتفصيل بيان شده است . در اواخر حكومت عثمان نارضايى و مخالفت با رفتار او تقريبا در ميان همگان ، به جز خويشان و نزديكانش ، فراگير شد . تنها مرگ خشونت‌آميز او بود كه ، با تبديل شدن به ابزارى سياسى ، وى را در نظر سنّيان از تمام احداث تبرئه و او را به شهيد و سومين كس از خلفاى راشدين تبديل كرد . بايد تأكيد كرد كه اشتباهات عثمان از ديد نسلهاى پسين كم‌اهميّت بود . حتى يك مسلمان هم به دستور او به قتل نرسيد ، جز به حكم قصاص يا بنا بر حدّ زناى محصنه . كارهاى مستبدّانه و خشونت‌آميزى كه به او نسبت داده شده به زدن ، زندانى كردن و تبعيد منحصر مىشد . « 1 » حرمتى كه محمد صلّى اللّه عليه و آله براى جان مسلمان قائل شده بود هنوز

--> ( 1 ) روايت كرده‌اند كه تنها ضابئ بن حارث تميمى در زندان عثمان درگذشت . او ابتدا به سبب هجو بنى جرول بن نهشل زندانى شد ؛ كه پيشتر سگى شكارى را به خواست او به دو داده و سپس از او بازستانده بودند . آنان شكايت به عثمان بردند ضابئ پس از رهايى از زندان به انتقام ، نقشه حمله و آسيب زدن به خليفه را در سر داشت ، اما پيش از آن دستگير شد . اين بار آن قدر در زندان ماند تا مرد . گفته‌اند پسر او عمير به انتقام خون پدر آن هنگام كه جنازه عثمان را براى دفن مىبردند بر جنازه او جست . مدتها بعد به سال 85 ، حجّاج حكمران اموى ، عمير را بدين سبب كشت ( بلاذرى ، انساب ، ج 5 ، ص 84 - 85 ؛ ابن شبّه ، تاريخ مدينه ، ص